Większość prawosławnych w Polsce obchodzi Boże Narodzenie 7 stycznia. Data ta wynika z korzystania z kalendarza juliańskiego, nazywanego starym stylem. Różnica między nim a kalendarzem gregoriańskim wynosi obecnie 13 dni. Nie wszyscy prawosławni świętują jednak w tym samym terminie – część parafii stosuje nowy styl i obchodzi Boże Narodzenie 25 grudnia.
Kiedy prawosławni obchodzą Boże Narodzenie?
W parafiach Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, które zachowują kalendarz juliański, Wigilia przypada 6 stycznia, a pierwszy dzień Bożego Narodzenia 7 stycznia. Nie oznacza to teologicznego przesunięcia święta. Różnica wynika wyłącznie z odmiennego sposobu obliczania dat.
Kalendarz juliański został opracowany wcześniej niż gregoriański, używany dziś w życiu cywilnym. W XX i XXI wieku między tymi systemami występuje różnica 13 dni. Dlatego 25 grudnia według kalendarza juliańskiego przypada 7 stycznia według kalendarza gregoriańskiego.
Dlaczego niektórzy prawosławni świętują 25 grudnia?
Termin obchodów zależy od kalendarza liturgicznego przyjętego przez daną parafię lub lokalną Cerkiew. Część prawosławnych wspólnot korzysta z kalendarza nowojuliańskiego. W przypadku Bożego Narodzenia jego daty pokrywają się obecnie z kalendarzem gregoriańskim, dlatego święto przypada 25 grudnia.
W Polsce większość parafii pozostaje przy starym stylu, szczególnie na Podlasiu. Nowy styl częściej spotyka się w parafiach dużych miast, zwłaszcza w centralnej i zachodniej części kraju. Różnica kalendarzowa nie oznacza różnicy w podstawowej treści wiary ani w znaczeniu samego święta.
Najważniejsze różnice między stosowanymi systemami można ująć następująco:
- Kalendarz juliański, czyli stary styl – Boże Narodzenie przypada 7 stycznia według kalendarza gregoriańskiego.
- Kalendarz gregoriański, czyli nowy styl – Boże Narodzenie przypada 25 grudnia.
- Kalendarz nowojuliański – w odniesieniu do Bożego Narodzenia daje obecnie tę samą datę co kalendarz gregoriański.
- Decyzja parafii – to od niej zależy, według którego kalendarza odbywają się nabożeństwa i świąteczne obchody.
Boże Narodzenie według starego stylu w latach 2025–2030
W parafiach stosujących kalendarz juliański pierwszy dzień świąt w kolejnych latach przypada tego samego dnia kalendarza gregoriańskiego:
| Rok | Data Bożego Narodzenia | Stosowany styl |
|---|---|---|
| 2025 | 7 stycznia | juliański, stary styl |
| 2026 | 7 stycznia | juliański, stary styl |
| 2027 | 7 stycznia | juliański, stary styl |
| 2028 | 7 stycznia | juliański, stary styl |
| 2029 | 7 stycznia | juliański, stary styl |
| 2030 | 7 stycznia | juliański, stary styl |
Jak długo trwają prawosławne święta?
Główne obchody Bożego Narodzenia według kalendarza juliańskiego obejmują trzy dni. Każdy z nich ma własny porządek liturgiczny:
- 6 stycznia – Wigilia Bożego Narodzenia, z wieczornymi nabożeństwami i czuwaniem.
- 7 stycznia – pierwszy dzień świąt, poświęcony narodzeniu Jezusa Chrystusa.
- 8 stycznia – drugi dzień świąt, związany ze czcią Bogurodzicy.
- 9 stycznia – trzeci dzień świąt, w którym wspomina się między innymi świętego Szczepana.
Okres bożonarodzeniowy kończy się 19 stycznia w Święto Chrztu Pańskiego, nazywane także Jordanem. Poprzedza je 18 stycznia, czyli wigilia tego święta. W tym czasie odbywa się między innymi uroczyste poświęcenie wody.