Domowy opłatek wigilijny przygotujesz z mąki, wody i odrobiny oleju. Ciasto powinno mieć konsystencję rzadkiej śmietany, a po upieczeniu tworzyć bardzo cienką warstwę. Osoby z celiakią mogą użyć certyfikowanej mąki bezglutenowej, ale muszą zadbać o brak zanieczyszczenia glutenem.
Opłatek wigilijny – co przygotować?
Opłatek jest symbolem pojednania, bliskości i dobrych życzeń. Samodzielny wypiek może przydać się wtedy, gdy zabraknie kupnego opłatka albo chcesz przygotować jego większą ilość bez przedświątecznego pośpiechu. Domowy opłatek nie jest konsekrowany. Można jednak potraktować go jako prywatny element rodzinnej tradycji, a ewentualne błogosławieństwo pozostawić osobnej decyzji.
W tym przepisie chodzi wyłącznie o cienki opłatek wigilijny. Nie należy mylić go z opłatkiem cukierniczym używanym do dekorowania tortów. Są to różne produkty i powstają z innych materiałów.
Do przygotowania potrzebujesz prostych składników oraz jednego z urządzeń, które pozwala wypiec cienkie ciasto:
| Składnik | Wersja tradycyjna | Wersja bezglutenowa |
|---|---|---|
| Mąka | 120 g mąki pszennej | 120 g certyfikowanej mąki bezglutenowej, na przykład ryżowej lub białej gryczanej |
| Woda | 100 ml przegotowanej wody w temperaturze pokojowej | 100 ml wody, ilość można delikatnie skorygować zależnie od użytej mąki |
| Olej | 1 łyżka | 1 łyżka |
Przyda się także sitko do przesiania mąki, miska, mikser lub trzepaczka, drewniana łopatka oraz gofrownica albo nieprzywierająca patelnia. Jeśli przygotowujesz wersję dla osoby z celiakią, wszystkie naczynia i powierzchnie powinny być dokładnie umyte, a użyte składniki oznaczone jako bezglutenowe.
Jak zrobić opłatek krok po kroku?
- Przesiej mąkę do miski. Ten etap pomaga rozbić grudki i ułatwia uzyskanie jednolitego ciasta.
- Dodaj wodę oraz olej. Mieszaj mikserem lub trzepaczką, aż masa będzie gładka i przypomni konsystencją rzadką śmietanę.
- Sprawdź ciasto przed pieczeniem. Nie powinno zawierać grudek ani być zbyt gęste. Jeśli trudno je rozprowadzić, dodaj niewielką ilość wody.
- Rozgrzej gofrownicę lub patelnię. Powierzchnia powinna być gorąca, ale nie może dymić.
- Wylej małą porcję ciasta i szybko rozprowadź ją w bardzo cienką warstwę. Zbyt duża ilość masy sprawi, że opłatek będzie gruby i mniej kruchy.
- Piecz około 1 minuty, obserwując kolor i brzegi. Czas może się nieco różnić zależnie od urządzenia, dlatego pierwszą sztukę potraktuj jako próbę.
- Zdejmij opłatek drewnianą łopatką i odstaw do wyschnięcia. Układanie go pionowo, na przykład między stojącymi szklankami, pomaga ograniczyć wyginanie.
Bezpośrednio po upieczeniu opłatek może mieć lekko żółtawy odcień. W miarę wysychania jaśnieje, a po dłuższym czasie może stać się biały i twardszy. Nie trzeba czekać kilku tygodni, aby go podać, ale pełne wysuszenie poprawia jego kruchość.
Uważaj na wysoką temperaturę. Zarówno patelnia, jak i gofrownica mogą szybko przypalić cienkie ciasto. Nie zostawiaj urządzenia bez nadzoru, nie wylewaj masy na powierzchnię, która mocno dymi, i zdejmuj opłatek dopiero przy użyciu łopatki lub odpowiednich szczypiec.
Jak przygotować opłatek bezglutenowy?
Wersja pszenna nie jest przeznaczona dla osób z celiakią ani dla osób, które muszą ściśle wykluczać gluten. Zamiast niej użyj gotowej mieszanki mąk bezglutenowych albo mąki ryżowej czy białej gryczanej. Mąki różnią się zdolnością wchłaniania wody, dlatego konsystencję trzeba ocenić podczas mieszania. Masa powinna nadal przypominać rzadką śmietanę i dać się łatwo rozprowadzić.
Przy celiakii sam wybór mąki nie wystarczy. Użyj produktów z wyraźnym oznaczeniem bezglutenowym, czystej miski i osobnej powierzchni do pieczenia. Jeśli gofrownica lub patelnia wcześniej służyły do przygotowywania potraw z mąką pszenną, mogą zawierać pozostałości glutenu. W razie wątpliwości bezpieczniej wykorzystać dokładnie umyty sprzęt przeznaczony do przygotowywania żywności bezglutenowej.
Przechowywanie i wykończenie
Po upieczeniu opłatki powinny całkowicie wyschnąć. Dopiero wtedy włóż je do suchego, szczelnego pudełka lub papierowej koperty. Wilgoć może sprawić, że zmiękną i stracą kruchość. Najlepiej przechowywać je w miejscu suchym, z dala od pary powstającej podczas gotowania.
Przy przechowywaniu zwróć uwagę na kilka rzeczy:
- Układaj opłatki dopiero po ich wystudzeniu.
- Nie wkładaj do pudełka sztuk, które są jeszcze wilgotne.
- Trzymaj wersję bezglutenową oddzielnie od wypieków zawierających mąkę pszenną.
- Jeśli opłatek zmięknie, pozostaw go na jakiś czas w suchym miejscu, zamiast podgrzewać go w wysokiej temperaturze.
Domowy opłatek może różnić się wyglądem od produktu wypiekanego na profesjonalnych płytach, ale przy bardzo cienkiej warstwie ciasta zachowuje najważniejszą cechę – jest delikatny, suchy i łatwo się łamie. W przypadku wersji bezglutenowej najważniejsze pozostaje nie tylko dobranie mąki, lecz także ograniczenie ryzyka kontaktu z glutenem.